6 Komplikasi Jangka Panjang Akibat Meningitis: Dari Pekak Hingga Lumpuh

Meningitis bukan sekadar demam dan sakit kepala yang hilang selepas seminggu. Ia boleh meninggalkan kesan sepanjang hayat—pekak, lumpuh, sawan, malah masalah pembelajaran. Tapi… adakah semua pesakit akan mengalami komplikasi ini? Jom kita bongkar bersama.

Apakah Itu Meningitis dan Bagaimana Ia Berlaku?

Meningitis merujuk kepada radang pada selaput otak dan saraf tunjang, yang dikenali sebagai meninges. Radang ini boleh berlaku akibat jangkitan bakteria, virus, kulat, atau parasit. Di antara semua itu, meningitis bakteria adalah yang paling berbahaya dan berisiko tinggi menyebabkan komplikasi jangka panjang.

Bagaimana ia merebak? Ia boleh berlaku secara tiba-tiba, melalui titisan air liur, batuk, bersin, atau dari jangkitan telinga dan sinus yang tidak dirawat. Dan lebih menakutkan—dalam beberapa kes, gejalanya menyerupai selesema biasa!

Bagaimana Meningitis Menyebabkan Komplikasi Jangka Panjang?

Radang meninges bukan sahaja menyebabkan bengkak pada otak, tetapi boleh menjejaskan pengaliran darah, tekanan dalam kepala, dan kerosakan tisu otak. Bila kawasan penting dalam otak terganggu, akibatnya boleh menjadi sangat serius.

  • Jika saraf pendengaran terjejas → pesakit boleh pekak.
  • Jika korteks motor terganggu → risiko lumpuh meningkat.
  • Jika tekanan dalam otak meningkat → hidrosefalus boleh terjadi.

Semua ini boleh berlaku dalam tempoh yang singkat, terutamanya jika rawatan lewat diberikan. Justeru, setiap minit sangat berharga!

1. Kehilangan Pendengaran: Komplikasi yang Paling Kerap Berlaku

Pernah terfikir, bagaimana jangkitan otak boleh menyebabkan telinga jadi ‘bisu’? Jawapannya terletak pada saraf kranial kelapan—saraf pendengaran. Bila meningitis menyerang, saraf ini boleh meradang dan rosak.

Menurut World Health Organization (WHO), lebih 30% pesakit meningitis bakteria mengalami kehilangan pendengaran kekal. Kadang-kadang, ia terjadi di satu telinga sahaja. Tapi ada juga yang terus hilang dua-dua.

Dan yang lebih menyedihkan—kanak-kanak kecil yang baru belajar bercakap boleh ketinggalan dari segi pertuturan dan komunikasi kerana masalah ini.

“Saya tak sedar anak saya tak dengar sampai cikgu sekolah tanya kenapa dia selalu tak respon bila dipanggil.” — Ibu kepada mangsa meningitis, temuramah oleh RTM, 2022.

2. Kerosakan Neurologi: Dari Sawan Hingga Lumpuh

Bayangkan seorang yang sihat, tiba-tiba mengalami sawan berulang atau hilang keupayaan berjalan. Meningitis boleh menyebabkan kerosakan pada sistem saraf pusat, dan inilah antara komplikasi paling mengganggu hidup pesakit.

Antara kesan neurologi lain yang sering berlaku:

  • Lumpuh separa atau menyeluruh, bergantung pada lokasi kerosakan otak
  • Kehilangan deria rasa atau sentuhan
  • Gangguan pertuturan atau masalah menelan

Lumpuh boleh kekal atau sementara, tetapi ia pasti mengubah gaya hidup seseorang secara drastik.

3. Masalah Pembelajaran dan Gangguan Perkembangan pada Kanak-Kanak

Kanak-kanak adalah antara golongan paling terkesan jika dijangkiti meningitis. Mengapa? Kerana otak mereka sedang berkembang pesat. Bila ada gangguan, kesannya boleh kekal.

Antara komplikasi yang biasa dilihat:

  • Kesukaran membaca, menulis atau mengira
  • Masalah fokus dan daya ingatan lemah
  • Kelewatan perkembangan bahasa
  • IQ yang menurun selepas jangkitan

Menurut kajian di Journal of Pediatrics (2019), 1 daripada 5 kanak-kanak yang pernah kena meningitis bakteria mengalami masalah perkembangan selepas pulih.

4. Gangguan Penglihatan dan Koordinasi Motor

Jarang orang tahu bahawa meningitis juga boleh menjejaskan penglihatan. Bila tekanan dalam otak meningkat, ia boleh memberi tekanan kepada saraf optik.

Kesan yang mungkin berlaku:

  • Penglihatan kabur atau berganda
  • Kehilangan medan penglihatan
  • Masalah keseimbangan dan pergerakan

Pernah dengar istilah ataxia? Ia merujuk kepada pergerakan yang tidak stabil—akibat gangguan pada cerebellum (bahagian otak yang kawal koordinasi). Ini antara komplikasi yang boleh muncul selepas serangan meningitis yang teruk.

5. Isu Psikologi dan Emosi Selepas Pulih

Walaupun fizikal pesakit kelihatan sihat, kesan dalaman tidak selalu dapat dilihat. Ramai survivor meningitis mengalami trauma emosi, kemurungan, atau gangguan kebimbangan.

Mereka mungkin:

  • Takut penyakit itu akan datang semula
  • Rasa rendah diri kerana kehilangan fungsi tertentu
  • Sukar menyesuaikan diri dalam masyarakat

Sokongan keluarga dan rakan sangat penting di sini. Selain itu, sesi psikoterapi dan kaunseling boleh membantu pesakit menyesuaikan diri semula dalam kehidupan harian.

6. Hidrosefalus dan Keperluan Pembedahan Shunt

Hidrosefalus berlaku apabila cecair serebrospinal (CSF) terkumpul dalam otak. Ia boleh berlaku selepas meningitis akibat keradangan yang menyekat laluan normal cecair ini.

Apa simptomnya?

  • Sakit kepala teruk
  • Muntah berulang
  • Kepala membesar pada bayi
  • Pengsan atau sawan

Dalam kes tertentu, pembedahan memasukkan shunt (tiub khas) diperlukan untuk mengalirkan lebihan cecair ke bahagian lain badan, biasanya rongga perut. Ini adalah rawatan jangka panjang, dan shunt perlu dipantau dari semasa ke semasa.

Pencegahan Komplikasi: Apa yang Perlu Dilakukan?

Soalannya—bolehkah semua komplikasi ini dielakkan? Jawapannya: sebahagiannya, ya, jika rawatan diberikan segera dan lengkap.

Beberapa langkah penting yang boleh diambil:

  • Kenal pasti tanda awal meningitis seperti demam tinggi, leher kaku, muntah dan sawan
  • Dapatkan rawatan secepat mungkin di hospital
  • Susulan dengan pakar neurologi, pakar rehabilitasi, dan audiologi selepas pulih
  • Terapi pemulihan seperti fisioterapi, terapi pertuturan, dan terapi pekerjaan
  • Vaksinasi—khususnya vaksin meningokokus, pneumokokus dan Hib, sangat penting terutamanya untuk bayi dan warga emas

Rujukan

  1. “Meningitis” – World Health Organization (WHO), 2024. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/meningitis
  2. “Neurologic Complications of Bacterial Meningitis in Children” – Journal of Pediatrics, Elsevier, 2019. https://www.jpeds.com/article/S0022-3476(19)30284-7/fulltext
  3. “Meningitis – Long-term Effects and Recovery” – Meningitis Research Foundation UK, 2023. https://www.meningitis.org/meningitis/after-effects
  4. “Hydrocephalus After Meningitis: Diagnosis and Management” – Cleveland Clinic, 2022. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/6008-hydrocephalus

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top